اجاره نامه مطابق با چه قوانینی و چگونه تنظیم می‌شود؟ + نمونه اجاره نامه

نویسنده:سما سلیمانی
-
بروزرسانی:1402/12/23
زمان مطالعه: 14 دقیقه
-سیاست انتشار مطالب
اجاره نامه

رشد جمعیت و به دنبال آن افزایش شهرنشینی موجب به وجود آمدن پدیده اجاره نشینی شده است. اجاره نشینی مفهومی است که به وسیله آن اشخاص می‌توانند با پرداخت بهای تعیین شده، از امکانات یک ملک استفاده کنند، بدون آن که مالکیت قطعی داشته باشند. مفهوم اجاره در حقیقت اخذ مالکیت موقت در ازای پرداخت هزینه است. اجاره نامه یا قرارداد اجاره سند معتبری است که برای اثبات این رابطه میان مالک و مستاجر تنظیم می‌شود. البته با توجه به این مساله که ملک، استفاده تجاری دارد یا مسکونی، قرارداد باید با عناوینی مانند قرارداد اجاره املاک تجاری  یا اجاره نامه ملک مسکونی تنظیم شود.

نیاز اجتماع و بروز اختلافات و مشکلات میان مالک و مستاجر، موجب به وجود آمدن قوانین و عقود مشخصی شده است. این قوانین به روابط میان طرفین قرارداد نظم می‌دهد و موجب می‌شود که میزان اختلافات کاهش پیدا کند. فرم اجاره نامه براساس قوانین عقد اجاره تنظیم می‌شود. عقد اجاره نیز از عقود معین و لازم در قانون مدنی است. علاوه بر این، قانون روابط موجر و مستاجر که در سال‌های مختلف به تصویب رسیده است، بر روابط میان طرفین قرارداد نظارت می‌کند و اصول و احکامی برای آن در نظر گرفته است.

در ادامه مطلب به طور کلی درباره محتوای متن اجاره نامه و نحوه تنظیم آن صحبت می‌کنیم و نکات اساسی درباره این سند حقوقی را بررسی می‌کنیم.

اجاره نامه چیست؟

در اینجا یک تعریف کوتاه و کامل در خصوص اجاره نامه ارائه می‌کنیم:

«اجاره نامه یک توافق قابل استناد قانونی است که بر اساس آن، مستاجر برای مدت مشخص، مالک منافع عین مستاجره (ملک) می‌شود و در مقابل، اجاره بها پرداخت می‌کند.»

بنا بر تعریف بالا، چند نکته نیازمند توجه است:

  1. با امضای اجاره نامه، منافع مال به صورت موقت به مستاجر منتقل می‌شود. یعنی مستاجر می‌تواند از منافع مالی که مالکیت اصل مال، متعلق به او نیست استفاده کند؛
  2. این سند، دارای مدت است و بدون مدت، اعتبار کافی نخواهد داشت.

ماهیت اجاره نامه و اعتبار اجاره نامه دستی

اجاره نامه یک قرارداد است. این قرارداد یک نوشته یا متن معتبر و حقوقی که با استفاده از آن می‌توانید هر نوعی از اموال یا املاک را اجاره بدهید. در میان مردم بسیار متداول است که اجاره نامه ملک را در بنگاه املاک تنظیم می‌کنند. در جواب به اشخاصی که می‌پرسند آیا لازم است اجاره نامه فقط در بنگاه املاک تنظیم شود، باید بگوییم؛

الزامی برای رسمی کردن اجاره نامه در بنگاه املاک وجود ندارد.

اجاره‌ نامه‌‍‌ای که به صورت دستی و بدون مراجعه به بنگاه املاک امضا شده است نیز معتبر و حقوقی است. تنها شرط لازم این است که متن نمونه اجاره نامه مطابق با مفاد عقد اجاره و قانون نوشته شده باشد و دو شاهد آن را امضا کنند. نمونه اجاره نامه را می‌توانید به صورت عادی یا رسمی تنظیم کنید. با رعایت قانون، قرارداد تنظیم شده معتبر است و الزامی برای رسمی بودن آن نیست.

فرم اجاره نامه

قوانین مربوط به اجاره نامه

به طور کلی قوانینی که در زمینه این قرارداد وجود دارند و می‌توانیم برای نوشتن محتوای قرارداد به آن‌ها استناد کنیم، به دو دسته مفاد عقد اجاره در قانون مدنی و قانون رابطه موجر و مستاجر تقسیم می‌شوند. محتوا و متن اجاره و روابط میان طرفین براساس مفاد این دو قانون، بررسی می‌شود. علاوه براین، اگر شکایت یا اختلافی پیش بیاید، با توجه به این قوانین میان طرفین رای صادر می‌شود. در ادامه درباره هر کدام از این قوانین توضیح می‌دهیم.

قانون مدنی

قانون مدنی به طور خاص درباره عقد اجاره صحبت کرده است. در این قانون مفاد مشخصی برای نوشتن قرارداد وجود دارد. به همین دلیل است که این عقد را یک عقد معین می‌نامند. عقود معین به قراردادهایی اطلاق می‌شود که احکام خاصی برای تنظیم آن‌ها وجود دارد. علاوه براین، براساس قانون مدنی، عقد اجاره یک عقد لازم است.

زمانی که قانون مدنی یک عقد را قرارداد لازم الاجرا می‌داند، به این معنی است که طرفین قرارداد نمی‌توانند به صورت یک جانبه یا با خواست خود، قرارداد را فسخ کنند یا آنکه قرارداد را به اتمام برسانند. در این عقود لازم، طرفین ملزم هستند که تا پایان مدت تعیین شده، به قرارداد پایبند باشند. البته موجر و مستاجر می‌توانند شرایطی را برای فسخ قرارداد در نظر بگیرند. این شروط باید تحت عنوان شروط فسخ قرارداد، در متن اجاره نامه نوشته شود.

قانون روابط موجر و مستاجر

با افزایش اجاره نشینی، اختلافات بسیاری در خصوص روابط میان مالک ملک و مستاجر پیش می‌آمد. به این منظور در سال 1356 قانونی تحت عنوان قانون روابط موجر و مستاجر تصویب شد. این قانون به روابط میان طرفین قرارداد توجه دارد و مفادی را برای این منظور تعیین کرده است. البته این قانون یک بار دیگر در سال 1376  اصلاح شد و شرایط جدید، تغییراتی در آن اعمال کرد.

این قانون برای توافق ملک تجاری نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. قانون روابط میان موجر و مستاجر بیان می‌کند که با وجود سه شرط در اجاره نامه ، طرفین مشمول قانون موجر و مستاجر می‌شوند. این سه شرط عبارتند از :

  1. متن توافق باید مدت مشخص داشته باشد. تاریخ شروع و اتمام مدت اجاره باید به طور دقیق در متن قرارداد نوشته شود.
  2. اجاره نامه در دو نسخه تهیه شود و در اختیار موجر و مستاجر قرار بگیرد.
  3. علاوه بر طرفین قرارداد، دو شاهد اجاره نامه را امضا کنند.

متن اجاره نامه

اهمیت وجود شاهد در اجاره نامه و دستور تخلیه ملک

برای تنظیم اجاره نامه ، تاکید می‌شود که حتما از دو شاهد استفاده کنید. وجود شاهد علاوه بر این که قرارداد را مشمول قانون روابط موجر و مستاجر 1376 می‌کند، باعث می‌شود حل دعاوی میان طرفین با سرعت بیشتری پیگیری شود. برای مثال اگر مالک و مستاجر در زمینه تخلیه ملک دچار مشکل شوند، مالک می‌تواند با توجه به دو شاهدی که قرارداد را امضا کرده‌اند، به جای شکایت جهت اخذ حکم تخلیه ملک، مستقیما برای اخذ دستور تخلیه اقدام کند. این دستور براساس قانون روابط میان موجر و مستاجر صادر می‌شود و زمان صدور آن نیز بسیار کوتاه است.

حضور دو شاهد در این قرارداد اهمیت بسیار زیادی دارد. در موارد متعددی گزارش شده است که به دلیل عدم حضور دو شاهد و امضا نشدن اجاره نامه توسط آن‌ها، اجاره نامه مشمول قانون روابط موجر و مستاجر نشده است و طرفین برای احقاق حقوق خود، با مشکلات زیادی برخورد کرده‌اند. به همین دلیل است که ما نیز تاکید می‌کنیم که حتما به حضور شاهد توجه داشته باشید. اگر در خصوص انتخاب شاهد برای این قرارداد دچار ابهام یا تردید هستید یا اینکه نمی‌دانید چه اشخاصی برای شاهد بودن صلاحیت دارند، پیشنهاد می‌کنیم حتما مقاله شاهد قرارداد اجاره را مطالعه کنید. در این مقاله حضور شاهد در اجاره نامه را از ابعاد حقوقی بررسی کرده‌ایم.

تحویل ملک به مستاجر

به طور معمول تحویل ملک به مستاجر فرآیند پیچیده‌ای ندارد. براساس زمانی که در فرم اجاره نامه نوشته می‌شود، ملک باید در زمان تعیین شده در اختیار مستاجر قرار بگیرد و در پایان مدت اجاره، مستاجر موظف به تخلیه ملک است. اگر قرار است ملک مدتی بعد از عقد قرارداد در اختیار مستاجر باشد، لازم است که تاریخ دقیق تحویل به مستاجر در متن قرارداد نوشته شود. در مواردی هم که به محض امضای نمونه اجاره نامه ، ملک در اختیار مستاجر قرار بگیرد، می‌توانید در متن قرارداد بنویسید که: «ملک به مستاجر تحویل و تسلیم شد».

البته طرفین می‌توانند از فرم تحویل ملک به مستاجر نیز استفاده کنند. این فرم نوشته‌ای است که در آن به صورت مختصر به مورد اجاره (ملک مورد نظر)، تاریخ تحویل ملک و مشخصات طرفین قرارداد اشاره می‌شود. در این متن، نوشته می‌شود که مورد اجاره از جانب موجر به مستاجر تحویل و تسلیم شده است. مستاجر نیز این نوشته را امضا می‌کند. حضور مستاجر در حقیقت اقرارنامه‌ای است که نشان می‌دهد مستاجر ملک را تصرف کرده است و از منافع ملک استفاده می‌کند.

نحوه تنظیم اجاره نامه

اگر قصد دارید ملکی را اجاره بدهید، می‌توانید به بنگاه املاک مراجعه کنید و تنظیم متن توافق را به مشاوران املاک واگذار کنید. اگر تمایل دارید که قرارداد به وسیله خودتان تنظیم شود، باید به محتوای اجاره نامه و قانون مربوط به آن آگاهی داشته باشید. فرم اجاره نامه ، باید مطابق با قوانین اجاره باشد و شروط قانون روابط میان موجر و مستاجر را رعایت کرده باشد. آگاهی به این موارد، باعث می‌شود که طرفین به خوبی درباره حقوق خود آگاه باشند و بتوانند به راحتی برای امضا کردن یا امضا نکردن قرارداد تصمیم بگیرند.

متن قرارداد حاوی اطلاعاتی درباره مورد اجاره « ملک مورد نظر» است. علاوه بر مورد اجاره، اطلاعات هویتی طرفین، مبلغ قرارداد، مدت اجاره، شروط و تعهدات و مسائل مهم دیگر در متن اجاره نامه نوشته می‌شود.

تنظیم اجاره نامه

طرفین اجاره نامه

حتی در متن اجاره نامه کوتاه یا متن یک نمونه اجاره نامه مختصر هم ضرورت دارد که راجع به طرفین، صحبت کنید. موجر و مستاجر طرفین نمونه اجاره نامه هستند.

ملک از جانب موجر در ازای دریافت وجه مشخص به مستاجر تحویل داده می‌شود.

طرفین می‌توانند اشخاص حقیقی (فرد) یا اشخاص حقوقی (شرکت و سازمان) باشند. برای معرفی اشخاص حقیقی از اطلاعات و مشخصات هویتی مانند نام، نام خانوادگی، نام پدر، شماره شناسنامه، کد ملی، شماره تماس و آدرس دقیق محل اقامت استفاده می‌شود.

اشخاص حقوقی نیز با اطلاعاتی مانند نام تجاری شرکت یا موسسه، شماره پروانه، کد ثبتی، شماره تماس و آدرس دقیق محل شرکت معرفی می‌شوند. در معرفی اشخاص حقوقی، باید به اطلاعات و مشخصات نماینده یا وکیل او نیز اشاره شود. نماینده یا وکیل از جانب شرکت یا سازمان، مسئولیت امضای قرارداد را به عهده دارد. بهترین است در روزنامه رسمی، آخرین تغییرات سمت در شرکت را بررسی کنید.

موضوع اجاره نامه

موضوع این اجاره نامه، اجاره ملک توسط مستاجر، برای مدت معین است. براساس این قرارداد، مستاجر برای بازه زمانی تعیین شده، مالک منافع ملک موجر می‌شود. یعنی می‌تواند از ملک استفاده و در آن اقامت کند یا به فعالیت مشغول شود. البته تفاوت‌هایی میان اجاره ملک تجاری و مسکونی وجود دارد که در زمان تنظیم سند اجاره، باید به آن‌ها، اشاره کرد.

مبلغ اجاره در اجاره نامه

اجاره بها یا مبلغ اجاره که در اصطلاح «اجاره» نیز نامیده می‌شود، مبلغی است که مستاجر برای استفاده از ملک به مالک پرداخت می‌کند. طرفین قرارداد پیش از تنظیم قرارداد درباره میزان این مبلغ با یکدیگر گفت و گو می‌کنند و به توافق می‌رسند. در نهایت، مبلغ تعیین شده در فرم اجاره نامه نوشته می‌شود. براساس این نوشته، مستاجر موظف است که در زمان تعیین شده، اجاره بهای ملک را بپردازد. در غیر این صورت، مطابق با ضمانت اجرای موجود در اجاره نامه عمل خواهد شد.

خسارت دیرکرد

موجر می‌تواند مبلغی را بابت خسارت دیرکرد پرداخت مبلغ اجاره در نظر بگیرد. براساس این خسارت تعیین شده، به ازای هر روز تاخیر در پرداخت وجه اجاره، مستاجر باید مبلغی بابت خسارت بپردازد. خسارت دیرکرد از جانب مستاجر نیز تعیین می‌شود. برای مثال، مستاجر می‌تواند تعیین کند که در ازای دیرکرد در تحویل ملک از جانب مالک، برای او خسارت در نظر گرفته شود. علاوه بر این، برای دریافت مبلغ ودیعه (قرض الحسنه / رهن) در انتهای قرارداد نیز می‌توان خسارت دیرکرد تعیین کرد.

برای مثال به کادر قرمز رنگ تصویر زیر توجه کنید. این تصویر، قسمتی از یکی از اجاره نامه‌های رکلا است که در بخش نمونه قراردادهای سایت قرار گرفته است.

قراردادهای اجاره

مدت اجاره نامه

مدت قرارداد از اساسی‌ترین مواردی است که در متن قرارداد نوشته می‌شود. در این بخش، تاریخ دقیق شروع و پایان قرارداد را بنویسید. حتما باید مدت قرارداد را تعیین کنید در غیر این صورت، قرارداد باطل خواهد شد. شما می‌توانید اجاره نامه را برای بیشتر از یکسال نیز تنظیم کنید اما حتما مدت آغاز و پایان اجاره نامه در متن آن نوشته شود. همچنین شما می‌توانید شرایط تمدید توافق را نیز در همین قسمت بنویسید. مثلا می‌توانید بنویسید که با توافق طرفین و با درصد مشخص و مازاد بر مبلغ اجاره ذکر شده در قرارداد، قرارداد برای یک دوره مشابه دیگر تمدید می‌شود.

شرایط مندرج در متن (شروط ضمن توافق)

علاوه بر تمام مواردی که گفتیم، ممکن است طرفین شرایط خاصی برای اجاره ملک داشته باشند. در این بخش از قرارداد، به شروط خاص طرفین اشاره می‌شود. با امضای قرارداد، طرفین موظف هستند که به این شروط عمل کنند. هر گونه تخطی از شروط قرارداد تخلف محسوب می‌شود و طرف مقابل می‌تواند براساس آن، طرح دعوا کند.

اجاره مجدد ملک توسط مستاجر

مساله اجاره دادن مجدد ملک توسط مستاجر، از سوالات متداولی است که درباره این قرارداد پرسیده می‌شود. درست است که مستاجر مالک منافع ملک است، اما باید در حدود اختیاراتی که موجر در اختیار او قرار می‌دهد عمل کند.

مثلا شخصی که ملکی را برای انجام کار تجاری اجاره کرده است، تمایل دارد با اجاره دادن بخشی از سالن یا یک اتاق از ملک به شخص دیگر، هزینه‌های خود را پایین بیاورد. مستاجر برای انجام این کار باید رضایت مالک اصلی را کسب کند. در غیر این صورت، اجاره دادن مجدد ملک اجاره‌ای تخلف است. اگر مستاجر بدون اجازه مالک، تمام ملک یا بخشی از آن را اجاره دهد، مالک می‌تواند از او شکایت و با توجه به شروط تعیین شده در متن قرارداد، اجاره نامه را فسخ کند.

ضمنا اجاره دادن ملک مسکونی برای استفاده تجاری و برعکس تخلف محسوب می‌شود. البته ضرورت دارد این موضوع را در متن نمونه اجاره نامه مورد اشاره قرار دهید.

مشاوره حقوقی تلفنی و انواع نمونه اجاره نامه 1402

تیم حقوقی رکلا مرجع تخصصی تنظیم متون قانونی تعهد آور است. شما می‌توانید درخواست مشاوره حقوقی تلفنی خود را در لینک قبل ثبت کنید و منتظر باشید تا در اسرع وقت با شما تماس بگیریم.

از طرف دیگر، تیم حقوقی رکلا انواع اجاره نامه را تنظیم کرده است. روی تصویر زیر بزنید و وارد فهرست کامل این قراردادها در بخش نمونه قرارداد شوید.

 

منبع

قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷/۰۲/۱۸

قانون روابط موجر و مستاجر مصوب مصوب ۱۳۷۶/۰۵/۲۶

انواع اجاره نامه

همین حالا روی تصویر زیر بزنید و وارد فهرست قراردادها شوید.

قراردادهای اجاره
دانلود قرارداد
سما سلیمانی
«سما» کارشناس کنترل کیفیت محتوا در تیم تحریریه رکلا، روانشناس، کارشناس حقوقی و مولف مباحث مرتبط با امور قراردادها و به صورت روزانه و مستقیم با کاربران رکلا در حال گفتگو و رایزنی است.
ثبت نظر یا سوال
star star star star star
نظرات
(5 نظر)
account_circle
امید حیایی
thumb_up_alt
با سلام و خسته نباشید. بنده سه سال متوالی ملک خود را با اجاره نامه اجاره داده‌ام. تیر ماه جاری به دلیل جراحی مادرم و نیاز به منزلم که آسانسور دارد قصد دارم در منزلم سکونت کنم. اما مستاجر از شرایط جدیدی که در ایام کرونا برای مستاجرین ایجاد شده است سو استفاده کرده است و نمی‌خواهد ملک را تخلیه کند. از طرفی من سال گدشته متمم اجاره نامه را پیروی اجاره نامه اصلی نوشتم و تنها یک شاهد دارم. با شرایط فوق، آیا می‌توانم حکم تخلیه بگیرم یا پرونده شکایت من طولانی خواهد شد؟ با سپاس فراوان.
14:07
16 خرداد 1400
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام و وقت بخیر. در حال حاضر، دلیل شما از نظر آن قانون موجه به نظر نمی‌رسد و مستاجر می‌تواند در ملک فوق، سکونت خود را حفظ کند.
14:12
17 خرداد 1400
account_circle
قیاسی
thumb_up_alt
آیا برای یک ملک (آپارتمان) می‌شود برای دو شرکت مجزا اجاره نامه تنظیم کرد؟
13:44
21 آذر 1400
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
پاسخ سوال شما به این بر می‌گردد که آیا ملک قابلیت تفکیک و تعریف بخش‌های مجزا را دارد. اما اگر تمام شش دانگ را سابقا به یک شرکت اجاره داده‌اید اجاره دادن مجدد آن به شرکت دیگر در طول مدت اعتبار اجاره نامه اول صحیح نیست.
18:02
22 آذر 1400
account_circle
فاطمه امینی
thumb_up_alt
سلام. خسته نباشید. من خانه ای با اجاره نامه اجاره کردم. متاسفانه به دلایلی اقدام به فسخ کردم و فعلا تحویل نگرفتم. صاحبخانه راضی شده چون مستاجرش فعلا وقت داره ولی بنگاه میگه حق کمیسیون دو طرف را باید بدهی. تکلیف چه میشه؟
11:23
20 دی 1400
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
اگر قرارداد در بنگاه منعقد شده است قاعدتاً فسخ یا عدم فسخ بعدی آن، لطمه‌ای به کمیسیون بنگاه وارد نمی‌کند چون ایشان وظیفه خود را انجام داده است اما هریک از طرفین یعنی موجر و شما به تنهایی موظف به پرداخت حق کمیسیون خود است مگر آنکه به نحو دیگری توافق کنید.
11:34
21 دی 1400
account_circle
رویا
thumb_up_alt
سلام. وقت بخیر. آیا اجاره نامه رو میشه فسخ کنیم؟ حدود سه ماه از اجاره نامه مونده و حالا می‌خوام قرارداد رو فسخ کنم و از اعتبار خارج بشه. ممنون.
18:22
06 بهمن 1400
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. مطابق با قاعده، امکان فسخ وجود ندارد مگر آنکه در متن اجاره نامه، برای شما چنین حقی وجود داشته باشد.
12:58
07 بهمن 1400
account_circle
علیرضا مهاجری
thumb_up_alt
سلام. ملکی که به اجاره با مدت معین داده شده است را وراث (مالکین) می‌توانند تصرف یا بفروشند؟ با تشکر مهاجری.
19:34
28 فروردین 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. این امکان وجود دارد که آن را بفروشند اما حق تصرف در آن را ندارند. مستاجر حق دارد تا پایان مدت قرارداد از منافع ملک استفاده کند حتی اگر مالک تغییر کند.
11:34
29 فروردین 1401