قرارداد طراحی نرم افزار چیست؟ مهم‌ترین شروط تنظیم قرارداد طراحی نرم افزار

در این مقاله قصد داریم نکات مهمی که باید در تنظیم قرارداد طراحی نرم افزار مورد توجه قرار بگیرد را مرور کنیم. این قرارداد یک نوع قرارداد پیمانکاری است که در دسته بندی قرارداد برنامه نویسی نرم افزار قرار می‌گیرد.

ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که استفاده از گوشی های هوشمند همراه هر روز بیشتر از روز گذشته گسترش می یابد. طبیعتاً اگر شما هم به فکر توسعه ی کسب و کار خود از طریق طراحی یک نرم افزار مناسب می باشید یا آنکه طراحی نرم افزار، شغل شما است و پیوسته در حال دریافت سفارش طراحی از سوی مشتریان هستید اطلاع از این شروط مهم تنظیم قرارداد نرم افزار به منظور تنظیم یک قرارداد بسیار دقیق، به شما کمک زیادی خواهد کرد.

البته باید توجه داشت که تنظیم یک قرارداد مبحثی کاملاً تخصصی بوده و نیازمند اطلاعات کافی حقوقی می‌باشد، اما در هر حال، آگاهی از این نکات دست کم به منظور ارزیابی قراردادی که قصد امضای آن را دارید به هیچ وجه خالی از لطف نخواهد بود.

ابتدا به ارائه یک تعریف مختصر از این نوع قرارداد می پردازیم و سپس این شروط مهم تنظیم قرارداد نرم افزار را به ترتیب اهمیت توضیح می دهیم.

قرارداد طراحی نرم افزار چیست؟

قرارداد طراحی نرم افزار توافقی مکتوب یا شفاهی است که بین دو یا چند فرد، شرکت خصوصی یا سازمان‌ها، نهادها و یا موسسات دولتی یا غیر انتفاعی به منظور ثبت سفارش طراحی نرم افزاری مشخص و در نهایت انجام سفارش، تنظیم می شود. این نوع قراردادها معمولاً دارای چند ضمیمه نیز می باشند. مثلا ممکن است در زمان تنظیم قرارداد نرم افزار، در برگه مجزایی به طور مفصل در خصوص مشخصات نرم افزار، توضیحاتی توسط طرفین قید شده باشد. حتماً در قرارداد اصلی به وجود برگه جداگانه‌ای که در آن مشخصات نرم افزار بیان گردیده است اشاره نمایید.

شروط مهم تنظیم قرارداد طراحی نرم افزار چیست؟

در ادامه، این شروط مهم را بررسی می‌کنیم و در خصوص هریک از آن‌ها، توضیح خواهیم داد.

عنوان قرارداد کاملاً دقیق انتخاب شود:

اولین عبارتی که در هر قراردادی به چشم می‌خورد عنوان آن است. حتماً در زمان تنظیم قرارداد نرم افزار، در خصوص انتخاب یک عنوان مناسب برای قرارداد، دقت عمل کافی به خرج دهید. به عنوان مثال یکی از عنوان های مناسب در این خصوص می‌تواند “قرارداد طراحی نرم افزار با نام…”باشد. شما می توانید نام نرم افزار را در نقطه چین بنویسید.

توجه داشته باشید که اگر اختلافی میان طرفین پیش بیاید و از روی ناچاری لازم گردد به دادگاه مراجعه کنند، معمولاً عنوان قرارداد می‌تواند به تصمیم گیری قاضی جهت بدهد. پس انتخاب عنوان مناسب از اهمیت زیادی برخوردار است.

موضوع قرارداد در بر دارنده نام نرم افزار و قابلیت کلی باشد:

یکی دیگر از شروط مهم تنظیم قرارداد نرم افزار، استفاده ی کاملاً وسواس گونه از واژه ها به منظور بیان قابلیت های کلی نرم افزار مورد نظر، در بخش “موضوع قرارداد” می‌باشد. پیشنهاد می‌کنیم که در این بخش، صرفاً قابلیت کلی نرم افزار را قید نمایید و ذکر جزئیات را به برگه جداگانه ای که در آن تمامی مشخصات نرم افزار بیان شده است و در بالا هم به آن اشاره کردیم حواله کنید.

مشخصات فنی نرم افزار را دقیقاً قید نمایید:

همانطور که در بالا هم اشاره کردیم، حتماً در زمان تنظیم قرارداد نرم افزار، در برگه جداگانه ای، به شرح جزء‌به‌جزء مشخصات فنی نرم افزار بپردازید.

نحوه تحویل نرم افزار و شرایط پذیرش نهایی پروژه را بنویسید:

یکی دیگر از بندهای مهم قرارداد طراحی نرم افزار، تعیین نحوه تحویل پروژه و شرایط پذیرش نهایی آن است.

صرف آماده شدن نرم افزار به معنای پایان تعهدات برنامه نویس نیست. قرارداد باید مشخص کند که پروژه در چه شرایطی تحویل شده تلقی می‌شود و کارفرما چه مدت برای بررسی عملکرد نرم افزار فرصت خواهد داشت. پیشنهاد می‌شود در قرارداد، مراحل تحویل نرم افزار، مهلت بررسی و آزمایش توسط کارفرما، نحوه اعلام ایرادات احتمالی و مدت زمان رفع آن‌ها به طور دقیق مشخص شود.

همچنین بهتر است توافق شود که اگر کارفرما در مهلت تعیین‌شده ایراد یا مغایرتی با مشخصات فنی اعلام نکند، نرم افزار به منزله تحویل و پذیرش نهایی تلقی شود.

اگر پروژه به صورت مرحله‌ای اجرا می‌شود، بهتر است برای هر مرحله نیز تحویل و تایید جداگانه در نظر گرفته شود تا وضعیت پیشرفت پروژه، پرداخت‌ها و مسئولیت‌های طرفین کاملا شفاف باشد. تنظیم این موارد در قرارداد، از اختلافات مربوط به ادعای ناقص بودن پروژه یا تاخیر در تحویل جلوگیری می‌کند و روند اجرای قرارداد را منظم‌تر و قابل استنادتر خواهد ساخت.

مسئول پشتیبانی از اطلاعات را مشخص کنید:

اگر نرم افزار موضوع قرارداد به گونه ای است که باید اطلاعاتی برای ثبت در آن و توسط سفارش دهنده یا طراح نرم افزار آماده گردد، مشخص کنید که در صورت پاک شدن یا ناقص گردیدن اطلاعات موجود در نرم افزار، چه کسی مسئول بازیابی آن است. می توانید در زمان تنظیم قرارداد طراحی نرم افزار، تا تاریخ پایان قرارداد، طراح را مسئول این موضوع نمایید و پس از تحویل کامل نرم افزار، مسئولیت متوجه سفارش دهنده باشد.

در مورد حفظ اسرار تجاری مفصل توافق کنید:

از شروط مهم تنظیم قرارداد نرم افزار، مهمترین شرط به خصوص در مورد ایده های استارت آپ و به عبارت دیگر ایده هایی که تا حدی تازگی دارند و نرم افزار بر اساس آن ایده طراحی می شود، همین شرط می‌باشد. به منظور جلوگیری از هرگونه افشاء اطلاعات کاری و تجاری مرتبط با نرم افزار، طرفین بایستی در زمان تنظیم قرارداد نرم افزار و در یک ماده قرارداد، به طور مفصل در این خصوص و تکالیفی که هریک بر عهده دارند، به توافق برسند.

این شرط در قرارداد، اغلب با عنوان شرط محرمانگی یا عدم افشای اطلاعات مطرح می‌شود. یعنی طرفین توافق می‌کنند که اطلاعات این نرم افزار، شرایط همکاری و هر مساله دیگری که به روابط کاری آن‌ها و ایده‌هایشان مربوط است را در جای دیگری بازگو نکنند و تعهد دهند که این اطلاعات را به صورت محرمانه نزد خود نگه می‌دارند. این مساله به اندازه‌ای مهم و کاربردی است که حتی طرفین می‌توانند یک قرارداد مستقل تحت عنوان قرارداد عدم افشای اطلاعات محرمانه NDA برای آن تهیه و میان خود تنظیم کنند و در متن آن، به قرارداد ابتدایی که در خصوص نرم افزار میان آن‌ها امضا شده بود، اشاره داشته باشند. با زدن روی لینکی که مشخص کردیم، می‌توانید مطالب بیشتری در خصوص شرط محرمانگی مطالعه کنید.

درباره مالکیت حقوق مادی و معنوی نرم افزار در قرارداد طراحی نرم افزار صحبت کنید:

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در زمان تنظیم قرارداد طراحی نرم افزار باید به آن توجه شود، تعیین تکلیف مالکیت حقوق مادی و معنوی نرم افزار است. در بسیاری از پروژه‌ها، کارفرما تصور می‌کند که با پرداخت مبلغ قرارداد، تمام حقوق مربوط به نرم افزار نیز به او منتقل می‌شود؛ در حالی که اگر در متن قرارداد به صراحت درباره این موضوع توافق نشده باشد، ممکن است در آینده اختلافات حقوقی قابل توجهی میان طرفین ایجاد شود.

بهتر است قرارداد مشخص کند که پس از اتمام پروژه و انجام کامل تعهدات مالی، مالکیت حقوق مادی نرم افزار، از جمله حق بهره برداری، تکثیر، انتشار، واگذاری یا توسعه آن، متعلق به چه شخصی خواهد بود. همچنین اگر کارفرما قصد دارد کد منبع (Source Code) نرم افزار را نیز تحویل بگیرد یا امکان توسعه آن را توسط اشخاص دیگر داشته باشد، لازم است این موضوع به صورت شفاف در قرارداد ذکر شود.

در صورتی که برنامه‌نویس بخواهد از بخشی از کدهای عمومی یا کتابخانه‌هایی که پیش از این توسعه داده است در پروژه‌های دیگر نیز استفاده کند، بهتر است حدود این حق نیز در قرارداد مشخص شود. تعیین دقیق حقوق و اختیارات هر یک از طرفین، احتمال بروز اختلافات آینده را تا حد زیادی کاهش می‌دهد و از منافع هر دو طرف حمایت می‌کند.

دوره ضمانت قرارداد را قید کنید:

در یک ماده قرارداد، برنامه نویس برای مدت مشخصی که به آن “دوره ضمانت” می گویند، مسئول رفع تمامی عیوب و مشکلات نرم افزار به صورت رایگان شود. البته عیوبی که ناشی از دست کاری های سفارش دهنده ی نرم افزار است را از این وظیفه استثنا کنید تا از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری شود. لازم به ذکر است، دوره ضمانت با تضمین قرارداد متفاوت است و ما در یک مقاله مجزا در خصوص تضمین قرارداد صحبت کرده‌ایم.

پیشنهاد ما

آنچه در این پست از طرف تیم حقوقی رُکلا عنوان گردید تنها چند شرط مهم از مجموع شروط تنظیم قرارداد نرم افزار است اما همانطور که می دانیم با توجه به پیچیده بودن مساله ی تنظیم قراردادها ممکن است این مطالب در خصوص شما به صورت کامل و کافی نباشد؛ بلکه باید در هنگام نگارش و تنظیم قراردادهای حقوقی همه جوانب تخصصی را مدنظر داشت و این موضوع نیازمند به دانش حقوقی و تجربه است.

اشخاصی که در زمینه طراحی نرم افزار فعالیت می‌کنند، به خوبی می‌دانند که تنظیم یک قرارداد حرفه‌ای که به تمام جنبه‌های توافق کاری طرفین اشاره کرده باشد، تا چه اندازه مهم و ضروری است. قرارداد شما، مدرک معتبری محسوب می‌شود که توافق و تعهدات میان طرفین را مشخص می‌کند و به همین دلیل است که ذکر تمام شروط، تعهدات و مسئولیت‌هایی طرفین در متن قرارداد اهمیت بسیار زیادی دارد.

تیم حقوقی رُکلا  به واسطه تجربه همکاری با بسیاری از طراحان نرم افزار و فعالان در فضای وب، از اهمیت تنظیم قرارداد برای این نوع توافقات با خبر است و در همین راستا به ارائه خدمات حقوقی می‌پردازد. با حضور در رکلا، این امکان برای شما فراهم است که از نمونه قراردادهای آماده مرتبط با این موضوع بهره ببرید.

علاوه براین، این امکان را دارید که برای استفاده از خدمات تنظیم قرارداد اختصاصی و همچنین خدمات مشاوره حقوقی تلفنی، درخواستتان را ثبت کنید. تیم حقوقی رکلا در اسرع وقت به درخواست شما پاسخ خواهد داد.