چگونگی ابطال وکالتنامه بلاعزل و ابطال انواع وکالت نامه تام الاختیار ، کاری و محضری

نویسنده:سیما سینوی
-
بروزرسانی:1401/07/06
زمان مطالعه: 9 دقیقه
-سیاست انتشار مطالب
ابطال وکالتنامه

وکالت یکی از عقود اسلامی به حساب می‌آید که در قانون مدنی ایران نیز مورد پذیرش قرار گرفته است. قرارداد وکالت می‌تواند به صورت شفاهی یا مکتوب تحقق پیدا کند. وکالت نامه سندی معتبر و قانونی است که میان وکیل و موکل تنظیم و امضا می‌شود. وکیل به موجب امضای این سند متعهد می‌شود که برخی از امور حقوقی را به نمایندگی از موکل خود انجام دهد. وکالتنامه در صورتی معتبر و قانونی است که مطابق با شرایط و ضوابط مقرر در قانون تنظیم و امضا شده باشد. عدم رعایت برخی از شرایط قانونی باعث ابطال وکالتنامه می‌شود. به همین دلیل، وکیل و موکلی که می‌خواهند نسبت به تنظیم و امضای وکالتنامه اقدام کنند باید با شرایط نکات قانونی مربوط به آن آشنایی نسبی داشته باشند.

وکالتنامه می‌تواند به صورت رسمی یا عادی تنظیم شود. در این نوشته شرایط قانونی و آثار باطل شدن وکالتنامه‌های رسمی و عادی را بررسی می‌کنیم. ابطال وکالتنامه را می‌توانیم یکی از انواع ابطال قرارداد در نظر بگیریم. لازم به ذکر است که در یک مقاله مجزا به صورت اختصاصی در خصوص ابطال قرارداد توضیح داده‌ایم که مطالعه آن نیز مفید خواهد بود.

شرایط و نحوه ابطال وکالتنامه رسمی چگونه است؟

عقد وکالت هنگامی تحقق پیدا می‌کند که وکیل و موکل رضایت خودشان را نسبت به امضا و اجرای آن اعلام کرده باشند. به زبان ساده‌تر، می‌توان گفت که این عقد به وسیله ایجاب موکل و قبول وکیل تحقق پیدا می‌کند. در اصلاح حقوق مدنی به اعلام رضایت از سوی موکل، ایجاب گفته می‌شود. قبول نیز به معنای اعلام رضایت و اراده از سوی وکیل است. وکالتنامه نیز سند مکتوبی است که توافق میان وکیل و موکل در آن نوشته شده است. وکیل و موکل می‌توانند این سند را به صورت عادی یا رسمی تنظیم کنند. وکالتنامه عادی توسط وکیل و موکل تنظیم و امضا می‌شود. وکالتنامه رسمی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم خواهد شد و دفتر یار یا سردفتر نیز آن را امضا می‌کنند.

در ادامه موارد ابطال وکالتنامه رسمی را بررسی می‌کنیم:

  1. فوت هر یک از وکیل و موکل؛
  2. جنون هر یک از وکیل و موکل؛
  3. انجام مورد وکالت؛
  4. عمل کردن برخلاف مقتضای عقد وکالت؛
  5. عزل وکیل توسط موکل.

وکیل و موکل برای طرح دعوای ابطال وکالتنامه رسمی باید به دادگاه عمومی حقوقی محل تنظیم آن یا دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده مراجعه کنند.

نکته: منظور از خوانده فردی است که در دادگاه عمومی حقوقی بر علیه او طرح دعوا شده است. خوانده در دعوی ابطال وکالتنامه رسمی می‌تواند هر یک از وکیل یا موکل باشد. وکیل و موکل برای ابطال وکالت نامه رسمی باید به دفترخانه محل تنظیم آن یا دیگر دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند.

شرایط ابطال وکالتنامه جعلی چیست؟

وکالت نامه در صورتی معتبر و قانونی است که مفاد آن به تایید وکیل و موکل رسیده و توسط آن‌ها امضا شده باشد. وکالتنامه‌ای که مفاد یا امضاهای درج شده در آن جعلی بوده باطل و بی‌اثر است. موارد زیر باعث مجعول شناخته شدن وکالتنامه و ابطال آن می‌شوند:

  1. خراشیدن؛
  2. تراشیدن؛
  3. قلم بردن؛
  4. الحاق؛
  5. محو کردن؛
  6. سیاه کردن؛
  7. جعل در مهر و امضای وکیل و موکل.

نکته: وکالتنامه جعلی نه تنها باطل و بی‌اثر است بلکه استفاده از آن جرم محسوب می‌شود و مجازات کیفری جاعل (جعل کننده) و استفاده کننده را به دنبال دارد.

شرایط و نحوه ابطال وکالتنامه بلاعزل چگونه است؟

وکالت یک قرارداد جایز است. یعنی؛ هر یک از وکیل و موکل با اراده خودشان می‌توانند آن را منحل کنند. به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که موکل هر زمان که اراده کرد، می‌تواند نسبت به عزل و برکناری وکیل اقدام کند. وکیل نیز هر زمان که خواست می‌تواند استعفا دهد. موکل به وسیله تنظیم یک قرارداد لازم الاجرای مکتوب یا شفاهی می‌تواند حق عزل وکیل را از خودش سلب کند. در ادامه شرایط چگونگی ابطال وکالتنامه بلاعزل را بررسی می‌کنیم:

شرایط ابطال وکالتنامه بلاعزل عبارتند از:

  1. فوت موکل؛
  2. فوت وکیل؛
  3. جنون وکیل؛
  4. جنون موکل؛
  5. سفیه شدن وکیل؛
  6. سفیه شدن موکل؛
  7. انجام شدن کار مورد توافق وکیل و موکل؛
  8. به پایان رسیدن مدت مورد توافق وکیل و موکل؛
  9. اِقاله عقد وکالت.

نکته1 : در حقوق مدنی به فردی که قادر به تشخیص سود و زیان معاملات نیست، سفیه گفته می‌شود.

نکته2 : منظور از اقاله به هم زدن یک قرارداد لازم الاجرا با توافق طرفین امضا کننده آن است.

وکیل و موکل برای ابطال وکالتنامه رسمی بلاعزل باید به دفتر خانه‌ای که آن را تنظیم کرده است یا دیگر دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند.

شرایط قانونی مربوط به ابطال وکالت نامه تام الاختیار چیست؟

وکالتنامه تام الاختیار یک سند رسمی است که به موجب تنظیم و امضای آن تمام اختیارات، حقوق و تکالیف موکل به وکیل واگذار می‌شود. وکیل و موکل می‌توانند وکالتنامه تام الاختیار را به صورت عادی یا رسمی تنظیم کنند. در ادامه شرایط ابطال وکالتنامه تام که به صورت عادی یا رسمی تنظیم شده است را بررسی می‌کنیم:

  1. عزل وکیل توسط موکل؛
  2. استعفای وکیل؛
  3. فوت هر یک از وکیل و موکل؛
  4. جنون (دیوانگی) وکیل و موکل؛
  5. از بین رفتن موضوع وکالت؛
  6. سفیه شدن هر یک از وکیل و موکل؛
  7. انجام دادن کاری مخالف با کار وکیل از سوی موکل؛
  8. به پایان رسیدن مدت مورد توافق موکل و وکیل.

شرایط ابطال وکالت نامه فروش چیست؟

موکل به موجب تنظیم و امضای وکالتنامه می‌تواند اختیار فروش و نقل و انتقال مالکیت تمام یا برخی از اموال منقول و غیر منقول خودش را به وکیل واگذار کند. شرایط و موارد ابطال وکالتنامه فروش عبارتند از:

  1. فوت هر یک از وکیل و موکل؛
  2. مجنون شدن هر یک از وکیل و موکل؛
  3. سفیه شدن هر یک از وکیل و موکل؛
  4. ورشکسته شدن موکل؛
  5. فروخته شدن مال یا اموال موضوع وکالتنامه از سوی موکل؛
  6. عزل وکیل از سوی موکل؛
  7. استعفای وکیل؛
  8. ممنوعیت قانونی و شرعی نقل و انتقال مال یا اموال موضوع وکالت نامه.

باطل کردن این قرارداد برای انجام امور اداری

وکالت نامه کاری برای انجام امور اداری مربوط به موکل تنظیم و امضا می‌شود. موکل با امضای این موافقت نامه انجام تمام یا برخی از امور اداری خودش را به وکیل می‌سپارد. برای مثال؛ موکل برای انجام کارهای اداری خودش به شخص دیگری وکالت می‌دهد. وکالتنامه کاری می‌تواند به صورت رسمی یا غیر رسمی تنظیم شود. ابطال وکالت نامه کاری در موارد زیر محقق می‌شود:

  1. فوت هر یک از وکیل و موکل؛
  2. مجنون شدن هریک از وکیل و موکل؛
  3. سفیه شدن وکیل یا موکل؛
  4. انجام شدن کار اداری؛
  5. منتفی شدن کار اداری موضوع سند؛
  6. عزل وکیل از سوی موکل؛
  7. استعفای وکیل.

آیا اشتباهات وکیل و موکل باعث ابطال وکالتنامه می‌شود؟

ممکن است که موضوع قرارداد به درستی برای موکل و وکیل تفهیم نشود و باعث ایجاد اشتباهاتی در آن‌ها شود. برخی از اشتباهات موکل و وکیل باعث باطل شدن موافقت نامه میان آن‌ها می‌شود. در ادامه اشتباهاتی که باعث باطل شدن موافقت نامه میان وکیل و موکل می‌شود را بررسی می‌کنیم:

  1. اشتباه در نوع قرارداد: منظور از نوع قرارداد در واقع همان ماهیت حقوقی آن است. هر یک از وکیل و موکل در هنگام امضای وکالت نامه باید با ماهیت حقوقی آن آشنایی داشته باشند. اشتباه در نوع قرارداد و ماهیت حقوقی آن باعث باطل و بی‌اثر شدن آن می‌شود.
  2. اشتباه در شخص طرف قرارداد: در برخی موارد، هویت فردی، اجتماعی و شغلی وکیل یا موکل علت اصلی تنظیم و امضای وکالتنامه است. در این موارد، اشتباه در شخصیت و هویت وکیل و موکل باعث باطل شدن این سند می‌شود. برای مثال، موکل گمان ‌کرده که وکیل، بردارش است و با این پیش فرض به او وکالت می‌دهد. در این مثال اگر معلوم شود که وکیل برادر موکل نیست، موافقت نامه میان آن‌ها باطل می‌شود.

آثار قانونی ابطال وکالتنامه چیست؟

امضای وکالتنامه باعث ایجاد یک رابطه حقوقی میان وکیل و موکل می‌شود. رابطه حقوقی میان وکیل و موکل به موجب باطل شدن موافقت نامه میان آن‌ها از بین می‌رود.

به موجب امضای این سند، تعهداتی مالی و غیر مالی بر عهده هر یک از موکل و وکیل گذاشته می‌شود. یکی از مهم‌ترین آثار باطل شدن این سند، ساقط شدن تعهداتی است که به موجب امضای آن بر عهده وکیل و موکل گذاشته شده است.

وکیل در حکم امین و مال متعلق به موکل که در نزد او گذاشته شده نیز مانند امانت است. در اصطلاح حقوق مدنی گفته می‌شود که یَد وکیل، اَمانی است. یعنی وکیل ضامن خرابی یا تلف شدن مال موکل نیست مگر در صورتی که نسبت به نگهداری و محافظت از آن کوتاهی کرده باشد.

ابطال این سند باعث خواهد شد که ید امانی وکیل به ید ضَمانی تبدیل شود. به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که وکیل بعد از ابطال این سند، ضامن تمام خرابی‌های به وجود آمده در مال موکل است حتی در موردی که نسبت به نگهداری و محافظت از آن کوتاهی نکرده باشد.

هزینه ابطال وکالت نامه محضری باید از سوی چه شخصی پرداخت شود؟

باطل شدن این سند ممکن است باعث تحمیل هزینه‌ها و خسارت‌هایی به موکل و وکیل شود. در اصطلاح عامیانه به موافقت نامه‌ای که میان وکیل و موکل و در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شده است، وکالت نامه محضری می‌گویند. وکیل و موکل برای تنظیم وکالتنامه محضری باید مبلغی به دفاتر اسناد رسمی پرداخت کنند.

هزینه مربوط به ابطال این سند محضری با توافق میان وکیل و موکل مشخص می‌شود. اگر وکیل و موکل در خصوص پرداخت این هزینه با یکدیگر به توافق نرسیدند باید برای حل اختلاف به مراجع قضایی مراجعه کنند.

به خاطر داشته باشید که:

با اینکه در این مقاله در خصوص امکان باطل کردن این قرارداد توضیح دادیم اما مسلم است که فرآیند انجام این تصمیم دارای مراحلی است که باید نسبت به آن آگاه باشید تا بتوانید به سهولت و در سریع‌ترین زمان، برای باطل کردن وکالت اقدام کنید. از طرف دیگر، ممکن است در این خصوص مسائل و مشکلاتی ایجاد شوند که نیاز باشد در خصوص آن از اشخاص متخصص اطلاعات بگیرید. به همین منظور مناسب است که در طی انجام فرآیند باطل کردن قرارداد، حتما با مشاوران حقوقی یا وکلای مجرب در ارتباط باشید. علاوه براین، می‌توانید با استفاده از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی به سهولت از این خدمات حقوقی بهره‌مند شوید.

نکته دارای اهمیت دیگر در این خصوص این است که برای اینکه باطل شدن وکالت شما به دلیل اشتباه در صحت قرارداد نباشد، لازم است که در تنظیم وکالت نامه نیز دقت داشته باشید. برای این منظور نیز می‌توانید از خدمات تنظیم قرارداد بهره ببرید.

سیما سینوی
سیما سینوی، کارشناس ارشد حقوقی در رشته حقوق خصوصی و تمرکز ایشان بر مسائل مرتبط با قراردادها است. در همین راستا، بخش قابل توجهی از مقالات تهیه شده در رکلا، توسط ایشان تنظیم و آماده شده است. این مقالات مستقیما با مسائل حقوقی مرتبط با قراردادها ارتباط دارد و سیما، تلاش کرده است مقالات قابل قبولی، تالیف کند.
ثبت نظر یا سوال
star star star star star
نظرات
(12 نظر)
account_circle
امیری
thumb_up_alt
سلام جهت ابطال وکالت بخاطر فروش مورد وکالت توسط مالک چه دادخواستی باید تنظیم شود؟
10:44
07 خرداد 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. در این مورد، دادخواست ابطال وکالت نامه تنظیم می‌شود.
09:32
08 خرداد 1401
account_circle
مریم علی نیا
thumb_up_alt
سلام آیا برای وکالت دادن در دفتر اسناد رسمی به خواهرم، باید خواهرم هم حضور داشته باشد یا فقط خودم برم کافی است؟
19:45
14 خرداد 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. حضور ایشان ضرورتی ندارد.
10:26
15 خرداد 1401
account_circle
صرافیان
thumb_up_alt
سلام روز بخیر من قبلا به برادرم وکالت دادم در مورد انحصار وراث. الان می‌تونم لغو کنم؟
08:13
05 مرداد 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. در صورتی که وکالت بلاعزل نیست می‌توانید آن را خاتمه دهید.
10:52
06 مرداد 1401
account_circle
مریم دلگشا
thumb_up_alt
سلام وقت بخیر. من، خواهر و برادرم بدون اینکه به ما دو فرزند دیگه اطلاع بدهند و اینکه پدرم سنش بالاست و سواد هم نداره و اصلا اطلاعی از سود و زیان وکالت دادن هم ندارد از پدرم یواشکی وکالت گرفتن اصلا هم نمی‌دونم چه نوع وکالتی گرفتن یا کدوم دفتر خانه هست آیا من و خواهرم که از جریان اطلاعی نداشتیم می‌تونیم این وکالت نامه رو فسخ کنیم؟
14:31
11 مرداد 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. در حالت عادی چنین امکانی برای شما وجود ندارد مگر آنکه ناتوانی عقلی و مزاجی پدر را در دادگاه به اثبات برسانید.
14:32
12 مرداد 1401
account_circle
پرستو نوری
thumb_up_alt
سلام. پدر از برادرش وکالت انجام امور مالی وی را دارد. اما به دلایلی نمی‌خواهد دیگر این وکالت را داشته باشد. می‌تواند استعفا دهد؟ و چگونه باید اقدام کند؟ اصل وکالت نامه نزد برادر ایشان است.
12:31
09 مهر 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. به ایشان در قالب اظهارنامه رسمی، مراتب قصد خود و خاتمه قرارداد وکالت را اعلام کنید.
13:15
10 مهر 1401
account_circle
آرشام ایزدی
thumb_up_alt
سلام واسه سند موتورسیکلت یک وکالت محضری دادیم به خریدار ولی خریدار متاسفانه الباقی مبلغ وسیله رو پرداخت نکرد. آیا میتونم ابطال کنم وکالت نامه محضری رو؟ برم همون محضر آیا وکالت نامه رو باطل میکنن؟
06:26
17 مهر 1401
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. در صورتی که بلاعزل است از طریق اظهارنامه نسبت به فسخ آن اقدام شود. در خصوص قولنامه نیز، باید الزام ایشان را به انجام تعهدشان، یعنی پرداخت مبلغ باقی مانده، بخواهید.
12:49
18 مهر 1401
account_circle
فرزاد محمدی
thumb_up_alt
سلام خوبین؟ خسته نباشید. من به‌ برادرم وکالت کاری داده‌ام و او بدون رضایت من به‌ یک نفر دیگه‌ وکالت ‌کاری بلاعزل داده آیا بعد از ابطال وکالت من اون وکالت ابطال خواهد شد‌ یا خیر؟
17:20
11 تیر 1402
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
با توجه به به اینکه توکیل به غیر به واسطه حقی ایجاد شده است که شما به موجب عقد وکالت به برادر خودتان اعطا کرده‌اید، لذا با خاتمه دادن به وکالت اعطا شده، عملا تمام وکالت‌های بعدی از درجه اعتبار خارج خواهد شد.
14:33
13 تیر 1402
account_circle
زهره محمدی
thumb_up_alt
سلام مادر بنده وکالت تام الاختیارداده به خواهر کوچک بنده و الان می‌خواهد فسخ کند. چه باید بکنیم و چقدر باید هزینه کنیم؟
19:14
14 مرداد 1402
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
از نظر فنی این امکان برای شما وجود ندارد. بگذارید مقداری ساده‌تر در این مورد صحبت کنیم. قرارداد وکالت یک قرارداد جایز و قابل خروج است. اما همین قرارداد وقتی که در دل یک قرارداد لازم (قراردادی که جز در موارد مشخص، قابل فسخ نیست) مورد اشاره قرار بگیرد، عملا همان قرارداد وکالت که امکان خروج از آن وجود داشت نیز قابل خروج نخواهد بود. این ویژگی مهمترین ویژگی وکالت‌های بلاعزل است. بنابراین نمی‌توان اقدامی انجام داد مگر آنکه اصل اعتبار آن را هدف بگیرید که کار سختی در پیش خواهید داشت.
16:22
15 مرداد 1402
account_circle
شیدا
thumb_up_alt
سلام من به وکیل، وکالت کاری دادم. متوجه شدم که به نفع طرف مقابل کار می‌کنه. چطور و از کجا باید وکالت رو باطل کنم؟
08:05
28 مهر 1402
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
سلام. می‌تونید از طریق ارسال اظهارنامه رسمی، مراتب فسخ را اعلام کنید. به دفاتر خدمات قضایی مراجعه شود.
13:02
29 مهر 1402
account_circle
محمود بیمی
thumb_up_alt
با سلام همسرم چند ماه دخترانم را برد و من را مجبور به دادن حق طلاق نمود و بعد چند روز برگشتن دوباره بدون دلیل رفته و به دلیل شرایط روحی و روانی و فشار، بدون حتی نگاه کردن وکالت بلاعزل تام دادم و بعدا متوجه وکالت و متن شدم و در سامانه ثبت نشده بود. آیا بعد از طلاق میتوان وکالت نامه و طلاق را باطل کرد متشکرم.
01:52
18 آبان 1402
سید ابراهیم زارع مویدی
مشاور ارشد قراردادها
اصولا با توجه به وکالتی که داده‌اید طلاق گرفتن ایشان از خودش مانند آن است که شما ایشان را طلاق داده‌اید و با توجه به اینکه بلاعزل است عملا امکان فسخ متن آن و جلوگیری از اثر بخشی آثار آن مانند واقع شدن صیغه طلاق را نخواهید داشت.
15:15
18 آبان 1402