نحوه محاسبه ساعت کار کارگر مطابق با قانون کار

در اصطلاح قانون کار به توافق شفاهی یا کتبی میان کارگر و کارفرما، قرارداد کار گفته می‌شود. تمام کارگرانی که به واسطه امضای قرارداد کار شفاهی یا مکتوب استخدام می‌شوند، تحت شمول قانون کار قرار می‌گیرند و از مزایای قانون کار و حمایت‌های آن برخوردار خواهند شد. در قانون کار به منظور حمایت از کارگران، ساعات مشخصی برای کار آن‌ها در نظر گرفته شده است. بنابراین می‌توان گفت، ساعت کار کارگر به معنای حداکثر ساعاتی خواهد بود که هر کارگر باید در محل کار حضور داشته و مشغول به فعالیت باشد. کارفرمایان نمی‌توانند ساعات کار کارگران را به گونه‌ای تعیین کنند که بیشتر از حداکثر مجاز در قانون کار باشند. تمام کارگرانی که به واسطه امضای قرارداد کار، استخدام می‌شوند باید با نحوه محاسبه ساعات کاری خود آشنایی داشته باشند. در ادامه این نوشته با نحوه محاسبه ساعات کاری کارگران بیشتر آشنا می‌شویم.

ساعت کار کارگران طبق اداره کار

همانگونه که گفتیم، تمام کارگرانی که به واسطه امضای قرارداد کار ، استخدام می‌شوند، از مزایا و حمایت‌های قانون کار برخوردار خواهند شد. در خصوص قانون کار باید بگوییم که این قانون جزء قوانین آمره و لازم الاجرا است. آمره بودن قانون کار باعث می‌شود که نقض مقررات و ضوابط آن در هیچ صورتی امکان پذیر نباشد. هر توافقی میان کارفرما و کارگر که با ضوابط و مقررات این قانون مغایرت داشته باشد نیز نامعتبر و بی‌اثر خواهد بود.

قانونگذار، مواد 51 الی 61 این قانون را به تعیین مدت و میزان ساعات کاری اختصاص می‌دهد. با توجه به ماده 51 می‌توان گفت، ساعت کار کارگران طبق اداره کار ، بازه زمانی است که کارگر، نیرو یا وقت خودش را به منظور انجام فعالیت کاری در اختیار کارفرما قرار می‌دهد.

لازم به ذکر است که مسئولیت نظارت بر اجرای بی‌کم و کاست ضوابط و مقررات قانون کار بر عهده وزارت کار و نهادهای زیر مجموعه آن قرار دارد. تعیین ساعت کار کارگران مطابق با قانون کار، یکی از مهمترین موضوعاتی است که وزارت کار بر اجرای صحیح و بی‌کم و کاست آن نظارت می‌کند. بنابراین کارفرمایان باید ساعات کاری کارکنان خودشان را مطابق با شرایط و مقررات قانون کار تعیین کنند. در غیر این صورت مرتکب تخلف شده‌اند و به مجازات‌های مقرر در این قانون محکوم می‌شوند.

ساعت کار کارگر روزانه

مطابق با ماده 53 قانون کار، کار روز به کاری گفته می‌شود که زمان انجام آن از ساعت 6 صبح تا 22 شب است. بنابراین، کارگر روزانه به کارگری گفته می‌شود که ساعات کاری او در بازه زمانی میان 6 صبح الی 22 شب قرار دارد. ساعت کار کارگر روزانه ، نباید بیشتر از 8 ساعات در روز باشد. همچنین، میزان ساعت کار کارگر در هفته نیز باید به گونه‌ای تعیین شود که بیشتر از 44 ساعت نباشد.

ساعت کار کارگر در ماه نباید به گونه‌ای تعیین شده باشد که در طول یک ماه (30 روز) از 190 ساعت تجاوز کند. باید به این نکته توجه داشته باشیم که در محاسبه ساعت کار کارگر در ماه، روزهای جمعه نیز در شمار روزهای ماه (30 روز) به حساب می‌آید.

شرایط تعیین اضافه کاری برای کارگر

در ابتدا باید به این نکته توجه داشته باشیم که کارفرما نمی‌تواند برای کارگر روزانه، اضافه کاری تعیین کند، مگر در صورتی که رضایت او را جلب کرده باشد. به عبارت دیگر، تعیین اضافه کاری برای کارگر روزانه، منوط به کسب رضایت و موافقت او است. همچنین، میزان ساعات اضافه کاری که برای کارگران تعیین ‌می‌شود نباید بیشتر از 4 ساعت در روز باشد. کارفرما در ازای هر یک ساعت اضافه کاری باید اضافه دستمزدی معادل با 40 درصد مزد عادی ساعتی به کارکنان خود پرداخت کند. در ادامه به مهمترین شرایط تعیین ساعت کار اضافه برای کارگران اشاره می‌کنیم.

شرایط لازم برای ساعات اضافه

به صورت کلی می‌توان گفت که شرایط تعیین ساعت کار اضافه برای کارگران عبارت است از:

1. موافقت کارگر جلب شود؛
2. پرداخت اضافه دستمزد صورت بگیرد؛
3. حداکثر ساعات اضافه کاری، 4 ساعت باشد.

ممکن است که فعالیت شغلی کارگر روزانه، در فهرست کارهای سخت و زیان آور قرار داشته باشد. در این حالت، ساعات کاری کارگر روزانه، نباید بیشتر از 6 ساعت در روز تعیین شود. همچنین در این صورت، میزان ساعت کار کارگر در هفته نیز نباید بیشتر از 36 ساعت باشد. مطابق با ماده 61 قانون، تعیین اضافه کاری برای کارگری که فعالیت شغلی او در فهرست کارهای سخت و زیان آور قرار دارد، ممنوع است.

ساعت کاری کارگران در ماه چند ساعت است؟

با توجه به ماده 54 قانون کار می‌توان گفت که ساعت شروع و خاتمه، براساس توافق میان طرفین و با در نظر گرفتن نوع حرفه و عرف کارگاه تعیین می‌شود.

براساس ماده 51 این قانون، در صورتی که کارفرما موافقت کارگران و نماینده یا نمایندگان قانونی آن‌ها را جلب کرده باشد، می‌تواند ساعات کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در روزهای دیگر بیشتر از این میزان تعیین کند. در این ماده منظور از میزان مقرر در قانون، 8 ساعت در روز است. به عبارت دیگر، کارفرما در صورتی که موافقت کارگران را جلب کرده باشد، می‌تواند ساعات کاری را در بعضی از روزهای هفته، بیشتر از 8 ساعت و در روزهای دیگر، کمتر از 8 ساعت در روز تعیین کند. در این حالت، کارفرما نمی‌تواند ساعت کار کارکنان خود را به گونه‌ای در نظر بگیرد که بیشتر از 44 ساعت در هفته باشد.

در نتیجه

به صورت کلی می‌توان گفت، حداکثر ساعات کاری کارگران در هفته، 44 ساعت است. به همین دلیل، کارگرانی که در طول یک هفته، بیشتر از 44 ساعت کار می‌کنند، مستحق دریافت اضافه دستمزد هستند.

همانگونه که گفتیم، تعداد ساعات کاری کارگرانی که به کارهای سخت و زیان آور مشغول هستند نباید بیشتر از 36 ساعت در هفته باشد. همچنین، تعیین اضافه کاری برای این کارگران نیز ممنوع است.

ساعت کار کارگر روز مزد

کارگر روز مزد به کارگری گفته می‌شود که دستمزد خود را در پایان روز از کارفرما دریافت می‌کند. کارگران روز مزد نیز تحت حمایت قانون کار هستند و به همین دلیل ساعت کار کارگر روز مزد نیز باید مطابق با ضوابط و مقررات مندرج در مواد 51 الی 61 این قانون تعیین شود. بنابراین، ساعات کاری کارگر روزمزد باید به گونه‌ای در نظر گرفته شود که بیشتر از 8 ساعت در روز و 44 ساعت در هفته نباشد. تعیین ساعات کار اضافه برای کارگر روز مزد نیز منوط به کسب موافقت و رضایت او است. تعداد ساعات اضافه کاری کارگر روزمزد نباید بیشتر از 4 ساعت در روز باشد. همچنین، کارگر روز مزد در ازای هر یک ساعت اضافه کاری، مستحق دریافت اضافه دستمزدی معادل با 40 درصد مزد عادی ساعتی است.

ساعت کاری کارگران در روز پنجشنبه

در ابتدا باید بگوییم که قانونگذار در قانون کار از ساعت کاری کارگران در روز پنجشنبه ، صحبت نکرده است. با این حال، کارفرمایان با جلب موافقت کارگران می‌توانند ساعات کاری در دیگر روزهای هفته را بیشتر از 8 ساعت تعیین و روز پنج شنبه را تعطیل کنند.

ساعت کار کارگر ساختمانی در شب و روز

کارگران براساس ساعات کاری خود به روز کار و شب کار تقسیم می‌شوند.

کارگر ساختمانی روز کار به کارگری گفته می‌شود که ساعات کاری او در فاصله زمانی میان 6 صبح الی 22 شب قرار دارد.

کارگر ساختمانی شب کار نیز به کارگری گفته می‌شود که تمام یا برخی از ساعت کاری او در بازه زمانی 22 شب الی 6 صبح است.

کار مختلط به کاری گفته می‌شود که بخشی از ساعات آن در روز و بخشی دیگر در شب انجام می‌شود.

لازم به ذکر است که بابت هر یک ساعت اضافه کاری، اضافه دستمزدی معادل با سی و پنج درصد مزد ساعت کار عادی به کارگر تعلق می‌گیرد.

باید به این نکته توجه داشته باشیم که کارفرما نمی‌تواند ساعت کار کارگر ساختمانی را در شب تعیین کند مگر در صورتی که موافقت او را جلب کرده باشد.

در نظر داشته باشید

قرارداد کار در صورتی معتبر و موثر است که مطابق با ضوابط و مقررات قانون کار تنظیم شده باشد. به همین دلیل، می‌توان گفت که تنظیم قرارداد کار در حوزه تخصص کارشناسان حقوق کار است.

گروه حقوقی رکلا با ارائه خدماتی نظیر خدمات تنظیم قرارداد و مشاوره حقوقی تلفنی به کارفرمایان و کارپذیران امکان می‌دهد که قرارداد کار مدنظر خودشان را به صورت تخصصی و توسط کارشناسان حقوق کار تنظیم کنند.