لایحه شکایت از قاضی چیست و شرایط استفاده از لایحه شکایت از قاضی چگونه است؟

لایحه شکایت از قاضی

زمانی که به علت اشتباه، تخلف یا تقصیر قاضی به یکی از طرفین دعوا ضرری وارد شود، شخص متضرر می‌تواند با طرح دعوی در این خصوص و تنظیم لایحه شکایت از قاضی ، از مراجع قضایی بخواهد که به شکایت او رسیدگی کنند. علاوه ‌بر این اگر قاضی رفتار خلاف شأن قضاوت انجام دهد، می‌توان علیه او شکایت کرد. برای شکایت از قاضی باید با مراجعه به دادگاه انتظامی قضات، طرح دعوی انجام شود و لایحه شکایت از قاضی را ضمیمه شکایت کنید. بنابر این چنانچه شخصی پس ‌از مراجعه به دادسرا یا دادگاه متوجه شود که در رای یا حکم صادره اشتباهی رخ داده‌ است، می‌تواند این ‌موضوع را در دادگاه انتظامی قضات پیگیری کند.

جایگاه قاضی

قاضی نماد عدالت در دادگستری است. مردم برای احقاق حق از دست رفته خود و با مراجعه به دادگاه، از قاضی تقاضا دارند که به صورتی عادلانه حکم صادر کند. در صورتی ‌که قاضی مرتکب جرم یا تخلف یا تقصیر شود، مردم نسبت ‌به قوه قضاییه بی ‌اعتماد می‌شوند. نحوه عملکرد و رسیدگی به شکایت علیه قاضی در قانون مدونی به نام قانون نظارت بر رفتار قضات پیش ‌بینی‌ شده است.

چنانچه با مراجعه به دادسرا در رأی صادره از طرف بازپرس، دادیار یا دادستان تخلف یا ارتکاب جرم مشاهده شود، می‌توانید از این مقامات در دادگاه انتظامی قضات شکایت کنید. بازپرس، دادیار، دادستان، در دادسرا و قاضی در شعبه‌های دادگستری دارای پایه قضایی هستند و به جرم همه آن‌ها در دادگاه انتظامی قضات رسیدگی می‌شود.

استقلال قاضی

در فقه و حقوق برای قاضی شرایط ویژه‌ای در نظر گرفته ‌شده است. قاضی نباید بر اساس احساسات، سفارشات، روابط خصمانه یا دوستانه با یکی از طرفین دعوا و مواردی مانند آن حکم صادر کند. استقلال قاضی به معنی آن است که در تصمیمات قاضی، مقامات بالاتر هیچ‌گونه دخالتی نداشته باشد. قاضی باید در زمان دادرسی و هنگام صدور حکم با عدالت عمل کند. اگر به دلیل آشنایی با یکی از طرفین دعوا به نفع او حکم دهد، مرتکب تخلف شده است و طرف مقابل می‌تواند علیه او لایحه شکایت از قاضی بنویسد و به دادگاه انتظامی قضات تقدیم کند.

در چه مواردی می‌توان لایحه شکایت از قاضی را تنظیم کرد؟

در مقام قضاوت هم مانند هر جایگاه دیگری امکان دارد اشتباهات انسانی رخ دهد. همچنین ممکن است معدود اشخاصی باشند که بدون توجه به شأن قضاوت مرتکب جرم شوند. در این حالت مطابق قانون اساسی می‌توان از این قضات شکایت کرد. در ادامه مطلب مواردی را بیان می‌کنیم که به جهت آن‌ها می‌توانیم از قاضی شکایت کنیم.

چنانچه قاضی بدون اینکه صلاحیت رسیدگی به پرونده‌ای را داشته باشد، به آن پرونده رسیدگی کند و حکم دهد، مرتکب تخلف شده است. در این شرایط می‌توان علیه او از لایحه شکایت از قاضی استفاده کرد. برای مثال: اگر قاضی شعبه حقوقی به پرونده‌ای درباره جرم کلاه‌برداری رسیدگی کند، این‌ مورد به‌ جهت اینکه در صلاحیت او نبوده است، تخلف محسوب می‌شود. زیرا وظیفه قاضی صدور قرار عدم صلاحیت بوده ‌است «یعنی قاضی صالح به رسیدگی نیست». در مواقعی هم که قاضی هدیه‌ها و مبالغی را از یکی از طرفین دعوا بپذیرد، مرتکب تخلف می‌شود.

اگر قاضی دلایل و مدارک اثبات جرم یکی از طرفین را از پرونده خارج کند، این‌ موضوع هم مصداق تخلف است. در مواقعی که قاضی به‌ جهت رابطه فامیلی، همسایگی یا آشنایی رای یا حکم را به نفع آشنای خود صادر کند، باز هم مرتکب تخلف قضایی می‌شود. از دیگر موارد تخلف قضایی که می‌توان به جهت آن‌ها علیه قاضی لایحه شکایت از قاضی تنظیم کرد، زمانی است که قاضی رفتاری خارج از نزاکت حین انجام‌ وظیفه مرتکب شود.

چنانچه قاضی بدون رعایت ترتیب تاریخ‌های رسیدگی که در دفتر اوقات ثبت‌ شده است، به پرونده‌ای رسیدگی کند، طرفین دعوا می‌توانند از او شکایت کنند. طرفین می‌توانند با ارائه دادخواست و لایحه شکایت از قاضی خواهان رسیدگی به این شکایت شوند.

نکته مهم در مورد قضاوت

در صورتی‌ که صدور حکم از طرف قاضی موجب ورود ضرر و زیان و خسارت به یکی از طرفین دعوا شود. چنانچه قاضی تقصیر یا تخلف کرده باشد، طبق قانون باید جبران خسارت کند. ولی اگر معلوم شود که بدون تقصیر قاضی به یکی از طرفین دعوا ضرر و زیانی وارد شده ‌است، در این حالت دولت باید جبران خسارت کند.

کاربرد لایحه شکایت از قاضی

گاهی ممکن است شخصی به‌ جهت تقصیر، اشتباه یا تخلف قاضی متحمل ضرر و زیان شود. در این حالت شخص می‌تواند از قاضی شکایت کند. در صورتی‌ که قاضی با حکم اشتباه خود باعث مجرم شدن متهم شود و برای متهم مجازاتی تعیین‌ شود، می‌تواند از قاضی شکایت کند. در این شرایط شخص می‌تواند لایحه شکایت از قاضی ارائه دهد. او با بیان مواردی که در حین دادرسی رخ داده‌ است، تقاضای خود را به دادگاه مطرح می‌کند.

تنظیم لایحه شکایت از قاضی موجب می‌شود که شخص حق خود را از دست‌رفته تصور نکند. او با تنظیم لایحه شکایت از قاضی و تقدیم آن به دادگاه انتظامی قضات، درخواست می‌کند که مجدد به پرونده رسیدگی شود. دادگاه انتظامی قضات به این شکایت رسیدگی می‌کند و به همین ترتیب حکم مناسب صادر می‌شود.

چه زمانی لایحه شکایت از قاضی تنظیم می‌شود؟

بدون اینکه جرم یا تخلف قاضی ثابت شود، نمی‌توانند او را از مقام قضاوت برکنار کنند. برای تنظیم لایحه شکایت از قاضی، باید دلایل و مدارک کافی در اختیار داشته باشید تا بتوانید تخلف یا تقصیر قاضی را اثبات کنید. در صورتی ‌که قاضی پرونده شما در روند دادرسی مرتکب خطا یا اشتباه و تقصیر شده باشد‌، می‌توانید اینگونه عمل کنید. اگر از این‌ جهت به شما زیانی وارد شده باشد، می‌توانید با ارائه اسناد، دلایل و مدارک معتبر ادعای خود را ثابت کنید. توجه داشته باشید که به ‌سبب شأن قضاوت، نمی‌توانید صرفا با تصورات خود مبنی‌ بر اشتباه قاضی از او شکایت کنید.

برای شکایت از قاضی با استفاده از دلایل، مدارک و اسناد قابل ‌قبول و محکمه‌پسند اقدام کنید. مثلاً اگر قاضی پرونده شما بدون پذیرش لایحه و بدون شنیدن دفاعیات شما حکم را صادر کند، این‌ مورد قابل پیگیری در دادگاه انتظامی قضات است. شما می‌توانید با ارائه دلایلی مبنی ‌بر عدم توجه قاضی به لایحه و دفاعیات، شکایت خود را در دادگاه انتظامی قضات مطرح کنید. همچنین در مواقعی که متوجه شدید، قاضی پرونده به‌ جهت آشنایی قبلی یا سفارش نسبت‌ به طرف مقابل شما حکم خود را به نغع او صادر کرده است، می‌توانید شکایت خود را انجام دهید و به دادگاه نظامی قضات مراجعه کنید.

سخن آخر

شما می‌توانید درخواست تنظیم لایحه خود را ثبت کنید. همچنین می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی وکیل استفاده کنید. برای استفاده از هریک از این خدمات، روی لینک مربوط به آن بزنید.

ثبت نظر یا سوال

دیدگاه ها
user-img
محمود رضا احمدی
13:36
06 مرداد 1400
سلام. می‌خواستم نحوه شکایت از قاضی رو بپرسم. قاضی پرونده حضانت پسر من که 8 سالش هست، اول حضانت رو بدون رعایت موارد قانونی به مادر داد و گفت اشتباه کردم. بعد از اعتراض تجدید نظر، حکم باطل شد. همسر بنده دو روز قبل از دادگاه بدوی گفت رفتم پیش قاضی گفته نگران نباش من بچه رو میدم به خودت حتی در زمان دادگاه به وکیل همسر من راهنمایی می‌کرد به چه صورت باید در خواست بده و در آخر با توجه به شرایط من و پیدا نکردن موردی، رد دعوا و دستور موقت دادن و پسر 8 ساله من به مادر داده شد و دادگاه تجدبد نطر چون اختیارات قاضی بوده ایراد نگرفت.
user-img
سلام. وقت بخیر. در این مورد می‌توانید از طریق دادگاه انتظامی قضات پیگیر شکایت خود مطابق قوانین موجود باشید.
user-img
عبدالرضا سیاحتگر
22:07
07 مرداد 1400
با سلام. قاضی پرونده بدوی بدون سوال و جواب نه از شاکی نه از متهم، ما را به بیرون فرستاد. بعد از چند روز حکم آمد که من را متهم کرده. می‌خواهم بدانم بدون سوال و جواب و دیدن مدارک شاکی، میتوان بدون دفاع کسی را متهم کرد؟ به این بهانه که او قاضی و قلم در دست است. لطفا راهنمایی کنید.
user-img
سلام. وقت بخیر. قاضی دادگاه موظف به شنیدن دفاعیات طرفین یا دست کم مطالعه لایحه دفاعیه هریک از طرفین است و قاضی بودن یا نبودن مانع و منکر این وظیفه نیست.
user-img
مهدی اسکندری
16:59
21 شهریور 1400
1
من سر یه پرونده شهادت دادم ولی متاسفانه تاریخ دقیق یادم رفته بود و معلوم شد من آن تاریخ ایران نبودم. بازپرس سر همین کلی به من تهمت دروغگو گفت با این که هر چقدر گفتم من تاریخ رو اشتباه کردم و طوری حرف میزد که احساس می‌کردم وکیل مدافعه شاکی هست تا بازپرس پرونده. آیا من می‌توانم به خاطر توهین به دروغگو بودن شکایت کنم؟
user-img
علاوه بر اینکه لازم است سو نیت ایشان را اثبات کنید باید ثابت کنید که اظهارات ایشان در خصوص دروغگو خطاب کردن شما، وهن آمیز (توهین آمیز) است که اثبات تمام این موارد به عهده شما خواهد بود.
user-img
فاطمه محمدی
21:25
11 آبان 1400
1
سلام وقت بخیر. پرونده تقسيم ماترک مرحوم پدرم تمام مراحلش رو طی کرده و مدت‌ها است منتظر رای قاضی شعبه حقوقی هستیم. هر دفعه که لایحه می‌دیم و یا حضوری مراجعه می‌کنیم قاضی در جواب ما میگه تا آخر هفته رای صادر میشه و هر دفعه وعده الکی میده. پرونده‌هایی با همین شرایط ما سالهاست تو نوبت رای نهایی قاضی هستند. من تصمیم دارم که از قاضی شکایت کنم اما مراحلش رو نمی‌دونم. آیا باید به دفاتر خدمات الکترونیکی مراجعه کنم؟ آیا باید حضوری به دادگاه انتظامی قضات مراجعه کنم؟ آیا باید نامه پست کنم؟ در نوشتن متن لایحه هم احتیاج به کمک دارم. لطفا راهنمایی بفرمایید. متشکرم.
user-img
سلام. ابتدا لازم است ماده ۱۵ آیین‌نامه اجرایی قانون نظارت بر رفتار قضات را مطالعه کنید. همزمان درخواست مشاوره حقوقی تلفنی را در وب سایت ثبت بفرمایید تا با شما تماس بگیریم. در خصوص تنظیم لایحه نیز، در کنار شما خواهیم بود و جای نگرانی ندارد.
user-img
علی شاهسون
16:16
29 آذر 1400
با سلام و احترام. احتراما در خصوص صدور حکم اجرائیه با ریشه رأی داوری که در آن این موضوع ذکر شده است قاضی پرونده بدون بررسی صحت داوری اقدام به صدور حکم اجرائیه برای منزل بنده کرده است. بنده طرف ثالث هستم و اعتراض ثالث نیز ثبت کرده‌ام. در مبایعه نامه تنظیم شده، نه بنده فروشنده بوده‌ام و نه تعهدی به خریدار داده‌ام. بنگاه دار با داشتن رابطه و قرابت سببی با خریدار (پدر خانم خریدار بوده است) در نقش داور حاضر شده و اقدام به صدور رأی داوری برای یک واحد مسکونی بنده نموده است. برخلاف بند 3 از ماده 469 قاضی بدون توجه به قرابت سببی داور با طرفین دعوا و معامله و همچنین برخلاف بند 1-5 ماده 489 و 482 آیین دادرسی مدنی بدون توجه به رأی داوری که تناقض با مورد معامله ثبت شده در مبایعه نامه دارد برای یک واحد مسکونی دیگر که اصلا مورد معامله نبوده است نسبت به صدور حکم اجرائیه اقدام کرده است و به همین واسطه مشکلات عدیده‌ای برایم تا به امروز پیش آمده است. آیا می‌توانم از قاضی شکایت کنم؟
user-img
سلام. در این مورد لازم است جزئیات بیشتر و مدارک دلالت کننده بر ادعاهای شما را بررسی کنیم. لذا لطفا از منوی سایت، روی مشاوره حقوقی تلفنی بزنید و درخواست خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند.
user-img
اسماعیل شبانی
18:17
15 دی 1400
من در نزاع دسته جمعی بودم و یکی دیگر یک نفر را با چاقو زده است و ضارب متواری شده، قاضی دیه را به من نسبت داده! مدارک هست که بنده نزده‌ام همه در بازجویی اولیه گفتند که من نزدم.
user-img
پاسخ به این سوال نیازمند آگاهی بیشتری از جنبه‌های مختلف پرونده است و سوال شما نمی‌تواند پاسخ قطعی داشته باشد. در این مورد از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی موجود در سایت استفاده کنید.
user-img
مهدی زارع زاد
10:38
20 دی 1400
1
بنده معنی تبانی را زمانی فهمیدم که قاضی به اظهارات طرفین توجه نمی کند. یعنی از جنبه عدالت خارج و از جنبه شخصی استفاده می کند. مستندات محکم در اختیار دارم که غیر قابل انکار هست. دوم اینکه یک شاکی، الکی چند نفر را تعلیمی و تلقینی و تطبیقی ورود به پرونده کند. قاضی توجه به ادله نمی کند. بخاطر چند نفری شدن. اینجاست که بیگناه گرفتار می‌شود. فریادرسی هم نیست. تجدیدنظرها به خودشان زحمت نمی دهند. تایید نظر می‌کنند. تا بیایی بیگناهی را ثابت کنی اجرای حکم تمام شده است. جای شگفتی است چه دلیل و مدرکی بالاتر از اقرار متهم وجود دارد. علت عدم توجه به آن چه معنایی دارد. در پرونده بنده این واقعیت صورت گرفته. قبل از قضاوت باید دلایل را بفهمد. قبل از صدمه به فرد، آن آسیب را احساس کند. قبل از تصمیم نسنجیده، فکر کند که بیگناهی را گرفتار می‌کند. عجولانه و یکجانبه حکم لاحق را صادر می کند. این بیانات را با مستندات غیرقابل انکار می‌گویم. بنظر شما اینگونه قضات را چگونه مجازات کنند. جالب اینکه دفتر کارم در نبود بنده توسط دو نفر سارق ناشناس مورد دستبرد قرار گرفته بود.